Zeszyty Naukowe 4 (2026)

École de Paris należy do tych pojęć historii sztuki, które – mimo ich powszechnego użycia – nie poddają się jednoznacznej definicji. Nie określa się nim szkoły artystycznej w znaczeniu instytucjonalnym ani programu estetycznego wyznaczającego wspólny kierunek twórczości. Jest ono raczej kategorią historyczną opisującą niezwykły fenomen kulturowy, jaki narodził się w Paryżu pierwszych dekad XX wieku – w mieście przyciągającym artystów z całej Europy i spoza jej granic, których łączyła nie wspólnota pochodzenia czy stylu, lecz przekonanie, że sztuka rozwija się poprzez spotkanie odmiennych doświadczeń, tradycji i języków.

To właśnie wielogłosowość oraz twórcza wolność stały się najważniejszymi wyróżnikami Szkoły Paryskiej, czyniąc z niej jedno z kluczowych zjawisk nowoczesności. W ostatnich dekadach badania nad École de Paris uległy wyraźnemu przewartościowaniu. Zainteresowanie badaczy przesunęło się z analizy indywidualnych biografii i stylów ku zagadnieniom migracji artystycznych, transferu idei, wielokulturowości oraz relacji między centrum a peryferiami europejskiego życia artystycznego. Coraz wyraźniej dostrzega się, że fenomen paryskiego środowiska nie może być rozpatrywany wyłącznie jako rozdział historii sztuki francuskiej. Był on bowiem przestrzenią współtworzoną przez artystów przybyłych z Europy Środkowo-Wschodniej, Europy Wschodniej, krajów śródziemnomorskich i obu Ameryk, którzy wnosili do niego własne doświadczenia kulturowe i estetyczne. Wśród nich szczególne miejsce zajmowali twórcy polscy oraz artyści pochodzenia żydowskiego, których dorobek w ostatnich latach staje się przedmiotem coraz bardziej pogłębionych badań. 

Niniejszy tom „Zeszytów Naukowych Akademii Lubrańskiego” wpisuje się w ten nurt refleksji. Jego celem nie jest stworzenie wyczerpującej panoramy École de Paris, lecz ukazanie wybranych aspektów tego zjawiska, pozwalających lepiej zrozumieć jego złożoność oraz znaczenie dla historii sztuki europejskiej. Autorzy prezentowanych studiów podejmują problematykę środowiska paryskiego z perspektywy historycznej, biograficznej i kulturowej, ukazując zarówno mechanizmy kształtowania się wspólnoty artystycznej, jak i indywidualne drogi osób współtworzących jej niezwykły charakter. Tom otwiera artykuł Jerzego Stranza Złoty wiek Montparnasse’u w Akademii Lubrańskiego w Poznaniu, ukazujący fenomen legendarnego Montparnasse’u oraz przypominający, że pamięć o Szkole Paryskiej pozostaje żywa również we współczesnych działaniach popularyzujących historię sztuki.

cena: 50,00 zł
 zamówienia wysyłkowe: sekretariat@muzeum.poznan.pl 

Wydawnictwo dofinansowane ze środków Fundacji Zakłady Kórnickie